Są takie miasta, w których bywa się często, ale tylko przejazdem i okazuje się, że nigdy nie było okazji na poznanie jego historii, kultury czy chociażby zabytków. Takim właśnie miastem był dla nas Piotrków Trybunalski. Był, bo w majowy weekend udało się nam odkryć go na nowo.
W Piotrkowie Trybunalskim bywaliśmy często. Albo inaczej, często przejeżdżaliśmy przez Piotrków w drodze na południe Polski lub nawet do Sulejowa czy okolic Bełchatowa. Byliśmy przy okazji jakiś wydarzeń, odwiedzić znajomych, czy po prostu zatrzymać się na jakieś jedzenie w trasie. Zdarzało nam się przejść na starówkę, ale nigdy nie spędziliśmy całego dnia na celowym zwiedzaniu miasta z mapą lub przewodnikiem i poszukiwaniu zabytków. W końcu postanowiliśmy to zmienić i jeden dzień w maju przeznaczyliśmy na odkrycie miasta, które prawa miejskie otrzymało o wiele wcześniej niż nasza kochana Łódź!
Zacznijmy od tego, że w Piotrkowie Trybunalskim przygotowanych zostało kilka szlaków, którymi można podążać, a wśród nich znajdziemy m.in: szlak zabytków, szlak filmowy, wielu kultur, żydowski itp. Każdy znajdzie coś dla siebie, a najlepiej popatrzeć na miejsca ze wszystkich szlaków, wybrać te, które nas interesują i samemu opracować trasę.
Poniżej przedstawiamy Wam miejsca, które my obraliśmy za cel i widzieliśmy.
W tym tekście przeczytasz o:
Dworzec PKP
Wycieczkę po Piotrkowie Trybunalskim zaczęliśmy od dworca PKP. Nawet jeśli przyjedziecie do miasta samochodem, to tuż obok budynku dworca znajduje się parking, na którym można zostawić samochód i stąd rozpocząć zwiedzanie.
Od razu widać, że dworzec jest odnowiony, zadbany i dość pokaźnych rozmiarów. Jego początki sięgają połowy XIX wieku kiedy to wybudowano go w ramach Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej (zwanej również Drogą Żelazną Warszawsko –
Wiedeoską). Główny budynek dworca od tego czasu zachował swój kształt i funkcję, a cały obiekt przeszedł gruntowny remont w latach 2010-2012 r [źródło].
Obok jest mniejszy, ceglany budynek w którym znajdują się sklepy i bary oraz kolejny budynek utrzymany w tym samym stylu co budynek główny. Na terenie dworca jest trochę zieleni, a dodatkowego uroku dodają kwitnące na różowo kasztany. Zaskoczył nas mały placyk zabaw dla dzieci! :) Jeszcze do tej pory na żadnym dworcu kolejowym w Polsce nie widzieliśmy takich udogodnień, a naszym zdaniem jest to strzał w dziesiątkę! :)
Zarówno na terenie dworca jak i po drugiej stronie ulicy znajduje się sporo budek z jedzeniem, w których rządzą kebaby. Niemniej w okolicy znajdziemy również smaczne lodziarnie, kawiarnie i restauracje.
Wieża ciśnień
Budowla, która od razu rzuca się w oczy po wyjściu z dworca, to znajdująca się po drugiej stronie ulicy wieża ciśnień – chyba najbardziej charakterystyczny punkt na mapie miasta. Ta neoklasyczna wieża zbudowana została przez amerykańskich inwestorów (Ulen & Company) w latach 1925-1926, a swoją formą nawiązuje do renesansu. Na jej górnej części umieszczono herb miasta.
Ale chwila… zastanawiacie się skąd amerykański kapitał w Piotrkowie Trybunalskim?! Otóż wspomniane Towarzystwo Ulen & Company z Nowego Jorku zaproponowało polskim miastom 10 mln USD pożyczki na stworzenie wodociągów i kanalizacji w większych miastach, do czego zgłosił się Piotrków Trybunalski (innymi miastami były m.in. Częstochowa, Lublin, Radom i inne). Historyczne zdjęcia z budowy wieży możecie zobaczyć tutaj.
Przy wejściu postawiona jest pompa z 1928 roku, która mogła tłoczyć wodę na wysokość 32 metrów, a jej wydajność to 220 metrów sześciennych na godzinę.
Ulica Słowackiego
Ulicą Słowackiego idzie się w kierunku Rynku Trybunalskiego. Zanim jednak ulica ta zmieni się w ul. Sieradzką, która prowadzi prosto do głównego rynku, to warto zwrócić uwagę na kilka ciekawych obiektów znajdujących się wzdłuż tejże ulicy.
Pierwszy to prawosławna cerkiew pw. Wszystkich Świętych. Jej budowa została zakończona w 1848 roku, a następnie przeszła rozbudowę, która zakończyła się w 1970 roku. Po drugiej stronie ulicy Słowackiego można odpocząć na skwerze z ławeczkami i fontanną.
Po tej samej stronie ulicy co cerkiew, kawałek dalej w stronę rynku, znajduje się biały budynek sądu zaprojektowany przez Feliksa Nowickiego i zbudowany w roku 1909. W latach 1975-1979 siedzibę tutaj miał Urząd Wojewódzki.
Idąc dalej, po drugiej stronie mijamy Sanktuarium Matki Bożej Piotrkowskiej. Znajduje się tutaj kościół pw. Matki Bożej Anielskiej oraz klasztor oo. Bernardynów, zbudowany w roku 1643. Widać stąd również, znajdujący się po przeciwległej stronie skrzyżowania, fragment murów miejskich z XIV i XV wieku oraz zespół dawnego klasztoru ss. Dominikanek (jest tutaj kościół pw Matki Boskiej Śnieżnej oraz klasztor). Warto wspomnieć, że znajduje się tutaj Centrum idei “Ku Demokracji”, w którym odbywa się wiele ciekawych wydarzeń artystycznych.
Stare miasto w Piotrkowie Trybunalskim
W miejscu gdzie kończy się ul. Słowackiego a zaczyna ul. Sieradzka wkroczyliśmy a teren starówki, gdzie ruch samochodowy jest ograniczony. Mijaliśmy odnowione kamienice, jak również te, które na lepsze czasy jeszcze czekają, a póki co odpadają od nich kolejne warstwy tynku.
Zanim jednak na sam rynek, poszliśmy w kierunku północnym ulicą Rwańską do znajdującego się tutaj barokowego kościoła Ewangelicko-Augsburskiego zbudowanego w 1718 roku. Front kościoła znacząco wyróżnia się spośród innych budynków przy tej uliczce i to bynajmniej nie tylko swoją architekturą i wielkością. Od razu przykuwa spojrzenie, zresztą zobaczcie sami:
Początkowo, był tutaj kościół oo. Pijarów, ale został opuszczony po pożarze. W 1793 roku został zakupiony przez władze pruskie i przeznaczony dla parafii protestanckiej. Kościół był zamknięty, ale mogliśmy zobaczyć skromne wnętrza przez przeszklenia.
Obok kościoła znajduje się dawne więzienie, które pełniło swoją funkcję do 2003 roku (wcześniej było tu kolegium oo. Pijarów). Mimo, że obecnie są tutaj sklepy i restauracje to nadal zachowały się pozostałości po więzieniu jak np. wieża strażnicza – to właśnie ona sprawiła, że zwróciliśmy większą uwagę na ten budynek. Zresztą widać, że miejsce to właśnie ma przyciągać w ten sposób, bo powstała tutaj galeria handlowa Stary Areszt, a nazwy nawiązują do dawnej funkcji budynku.
Szliśmy w tym kierunku, aby zobaczyć znajdujący się po drugiej stronie ulicy Wojska Polskiego kościół pw. Św. Jacka i Św. Doroty, zbudowany w I połowie XV wieku. Podobno fundowany przez Kazimierza Wielkiego. Ponieważ była to niedziela majowa, to trafiliśmy akurat na komunie, ale po krótkim postoju udało nam się zajrzeć na chwilę do środka.
Stąd wróciliśmy na Rynek Trybunalski przez pl. Czarnieckiego, przy którym znajduje się kamienica mieszczańska z XVIII wieku, której właścicielami była rodzina Grabowskich, a obecnie jest to siedziba PTTK. Na placu Czarnieckiego znajduje się mały punkt informacyjny związany ze szlakiem filmowym po Piotrkowie, dzięki któremu dowiedzieliśmy się jakie filmy były tutaj kręcone.
Rynek Trybunalski to plac z kamienicami wokoło, w których, na parterach znajdują się liczne restauracja (niektóre z nich niestety były pozamykane ze względu na imprezy okolicznościowe – zapomnieliśmy, że rozpoczynają się komunie i pokrzyżowane zostały nasze plany obiadowe na ten dzień). Kamienice w większości są odnowione i wyremontowane. W sumie nie spodziewaliśmy się, że w Piotrkowie Trybunalskim możemy znaleźć taka piękną i odnowioną starówkę. Widać, po wielu tablicach na budynkach, że w dużej mierze to zasługa Funduszy Europejskich, w tym Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego.
Z każdego rogu rynku odchodzą dwie ulice, przy których lokowani byli rzemieślnicy – na ul. Farnej wmurowano nawet pamiątkowe tablice z herbami cechów rzemiosł piotrkowskich, aby podkreślić udział i rolę rzemieślników w tworzeniu miasta.
Na rogu ulic Szewskiej i Łaziennej Mokrej znajduje się Muzeum Piwowarstwa wraz ze sklepem, który obfituje nie tylko w trunki ale również kosmetyki na bazie piwa. Niestety muzeum było zarezerwowane dla innej grupy i nie wiedzieć czemu nie mogliśmy w tym czasie go zwiedzać (mimo, że zwiedza się na własną rękę), ale mogliśmy chociaż dowiedzieć się kilku ciekawostek o piotrkowskich browarach i zaopatrzyć w piwa, których ciężko szukać w Łodzi.
Następnie, nasze kroki skierowaliśmy do sanktuarium Matki Bożej Trybunalskiej, z kościołem pw. św. Franciszka Ksawerego, którego usytuowanie od razu na myśl przyniosło nam Farę Poznańską. Skromniejsza, bardziej stonowana fasada dodaje kościołowi pewnej surowości. Wewnątrz natomiast jest zdecydowanie bardziej bogato i dostojnie.
Znajdziemy tutaj polichromia z I połowy XVIII wieku, ale od kilku lat to inny przedmiot przykuwa uwagę. Mowa o obrazie Matki Boskiej z Dzieciątkiem tzw.
Matki Bożej Trybunalskiej, który został ukoronowany przez papieża Benedykta XVI w 2006 roku.
Tuż “za ścianą” znajduje się dawne kolegium Jezuitów i Pijarów Collegium Novum (obecnie liceum).
Nad miastem króluje ceglana, masywna dzwonnica, która znajduje się po drugiej stronie ulicy Farna – jest ona częścią gotyckiego kościoła Farny pw. św. Jakuba. Jego początki sięgają XIV wieku, a dzwonnica zbudowana została w XV wieku.
Zamek Królewski
W Piotrkowie Trybunalskim znajduje się ceglany, wysoki na 4 kondygnacje Zamek Królewski, chociaż nie pełnił on jako takiej funkcji militarnej. Został on zbudowany na zlecenie króla Zygmunta I Starego w 1520 roku i była to rezydencja ostatnich Jagiellonów (chociaż pierwszym inicjatorem był Kazimierz Wielki, jednak okazało się, że zbudowany zamek był zbyt mały).
Obecnie znajduje się tutaj trzy-poziomowe muzeum, a w środku możemy oglądać zarówno wystawy czasowe jak i stałe ekspozycje pokazujące historię i zabytki Piotrkowa Trybunalskiego. Akurat podczas naszej wizyty wejście było bezpłatne, chociaż nie znaleźliśmy nigdzie informacji o cenie biletów, więc może jest codziennie darmowe :)
Budynek z zewnątrz jest w pełni odnowiony, co zdecydowanie zachęca do zajrzenia do środka. Choć trzeba przyznać, że nas najbardziej zainteresowała makieta z dawnym Piotrkowem Trybunalskim i widok z okien na Stare Miasto.
Na przeciwko wejścia na teren Zamku znajduje się skwer, plac Zamkowy, z ławeczkami i placem zabaw – to również efekt wsparcia Funduszy Europejskich z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego. Jak zresztą wiele kamienic jest lub będzie odnawianiach na terenie piotrkowskiego Podzamcza.
Po drugiej stronie ul. Jerozolimskiej znajduje się Wielka Synagoga i szkoła żydowska (obie z XVIII wieku) – obecnie jest tu biblioteka dla dzieci i dorosłych, a sam budynek nawet z zewnątrz zasługuje na kilka minut dodatkowego spaceru :)
Podsumowanie
To była bardzo miło spędzona niedziela. Zobaczyliśmy miasto, w którym byliśmy wielokrotnie, a nigdy nie spędziliśmy całego dnia na zwiedzaniu.
Poznaliśmy historię, udało nam się zamienić kilka słów z mieszkańcami, odkryliśmy nowe miejsca, a przede wszystkim zobaczyliśmy jak Piotrków Trybunalski się zmienia.
Wędrując ulicami Piotrkowa mogliśmy zobaczyć jak krok po kroku następuje w mieście rewolucja – jak wspomnieliśmy już, mijaliśmy tutaj zarówno pięknie odrestaurowane kamienice, te przykryte budowlanymi płachtami jak i te, które stoją nadal w kolejce do odnowienia. Zmieniają się budynki, zmieniają się ulice – nowe chodniki, posadzone drzewa, skwery i miejsca do odpoczynku sprawiają, że nawet te ulice, przy których kamienice ciągle wymagają gruntownych remontów, są coraz bardziej przyjazne i czyste – miejsca te zostały odnowione dzięki wsparciu Funduszy Europejskich.
PS. Tym wpisem zaczynamy naszą nową serię wpisów podróży po Województwie Łódzkim w ramach akcji #zmieniamylodzkie. Jako świeżo upieczeni Ambasadorzy Województwa Łódzkiego :-) będziemy pokazywać Wam ciekawe miejsca i wydarzenia nie tylko na weekendowe wypady, w tym te które zmieniły się właśnie dzięki Unii Europejskiej.
Zapraszamy równie do galerii zdjęć z całej naszej wyprawy:
Projekt “Trakt Wielu Kultur – Rozwój potencjału turystycznego miasta poprzez rewitalizację zabytkowych obszarów Piotrkowa Trybunalskiego” jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013 (nr umów: UDA-RPLD.06.01.00-00-005/09-01 oraz UDA-RPLD-06.01.00-00-001/13-00).
Projekt „Zagospodarowanie przestrzenne obszaru objętego ochroną konserwatorską – Trakt Dworcowy, etap I – plac przed dworcem” jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013 (nr umowy: UDA-RPLD.06.01.00-00-008/11-00).
Projekt “Łask – Łódź – Piotrków Trybunalski – ku demokracji, humanizmowi, wielokulturowości – stworzenie trzech centrów idei” jest współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Łódzkiego na lata 2007-2013 (nr umowy: UDA-RPLD.05.04.00-00-004/09-03).
…zjechała prawie całą Europę za młodu, zamiłowanie do podróżowania odziedziczyła po rodzicach. Pomimo to wspólnie odkrywamy wiele miejsc na nowo. Nie lubi siedzieć w miejscu i stara się maksymalnie dużo wyciągnąć z każdego wyjazdu. To ona jest odpowiedzialna za znajdywanie miejsc, do których jedziemy i sprawia... Więcej o nas >>
Austria
Azory
Chiny
Cypr
Czechy
Dania
Dominikana
Dubaj
Hiszpania
Islandia
Japonia
Kuba
Litwa
Madera
Malta
Maroko
Meksyk
Niemcy
Polska
Portugalia
Singapur
Słowacja
Stany Zjednoczone
Szwajcaria
Ukraina
Węgry
Wielka Brytania
Włochy
Wyspy Kanaryjskie
Wyspy Owcze
